Jak być liderem, nie szefem
10 kroków w praktyce

Można dostać tytuł kierownika w jeden dzień. 

Bycia liderem nie da się nadać awansem - trzeba je zbudować zachowaniem. Różnica jest prosta: szef ma autorytet ze stanowiska, lider ma go z zaufania i przykładu. Pierwszy wydaje polecenia zza biurka, drugi schodzi do procesu, pyta i rozwija ludzi.

Poniżej znajdziesz 10 konkretnych kroków - nie listę abstrakcyjnych cech, lecz zachowań, które możesz wdrożyć od jutra. To podejście, które stosujemy i którego uczymy w Brainstorm Group, oparte na doświadczeniu z transformacji lean w polskich firmach.

Kim jest lider, a kim szef?

Lider to osoba, za którą ludzie podążają z wyboru, nie z obowiązku - jej autorytet wynika z zaufania, kompetencji i przykładu, a nie z miejsca w hierarchii. Można być szefem bez bycia liderem i można być liderem bez formalnego stanowiska. Kluczowa różnica leży nie w tytule, lecz w codziennych zachowaniach.

→ Przywództwo to jedna z kluczowych kompetencji menedżerskich - zobacz, które z nich najmocniej decydują o sukcesie firmy.

→ Więcej o wartości kompetencji: dlaczego kompetencje pracowników są ważne.

Jak zostać liderem - 10 kroków w praktyce

Aby ułatwić menedżerom wejście w rolę prawdziwego lidera zdecydowaliśmy się na publikację 10 ważnych kroków według naszego podejścia do bycia liderem.

1. Idź i sam zobacz

Nie da się prowadzić firmy zza biurka. Bądź tam, gdzie powstaje wartość - na hali, w zespole, przy procesie. Wsłuchuj się w problemy, które identyfikują ludzie, pytaj o przyczyny źródłowe i pozwalaj im samodzielnie je rozwiązywać. To pokazuje, że zależy Ci na ich zdaniu, i pozwala decydować w oparciu o fakty.

2. Nie proponuj gotowych rozwiązań - zadawaj pytania

Teza, że lider zawsze wie, co robić, jest błędna i buduje dystans. Lider ma prawo powiedzieć: „nie wiem, ale rozwiążemy to razem". Takie podejście zwiększa zaufanie i sprawia, że ludzie chętniej dzielą się pomysłami.

3. Ucz rozwiązywania problemów w Gemba

Jednym z najważniejszych zadań lidera jest nauczenie ludzi samodzielnego rozwiązywania problemów. Wprowadź standard (metodykę), dzięki któremu zespół właściwie diagnozuje przyczyny i generuje rozwiązania - zamiast gasić pożary.

→ Przydać się może szkolenie z rozwiązywania problemów wg metodologii Lean

4. Identyfikuj i rozwijaj talenty

Działaj tak, aby uczenie się przez eksperymentowanie stało się w firmie codziennym zjawiskiem. Na pewno pomoże w tym identyfikacja i rozwijanie talentów.

Talenty rozwijaj w trzech kierunkach: wyżej (w stronę roli lidera), szerzej (nowe projekty, szerszy punkt widzenia) i głębiej (mistrzostwo w danej dziedzinie).

→ Chcesz rozwijać i identyfikować talenty w swojej organizacji? Zobacz szkolenie z zarządzania talentami

5. Wyciągaj wnioski z porażek i sukcesów

Wielu liderów wyciąga wnioski jedynie z porażek, nigdy nie zastanawiając się nad tym, co sprawiło, że np. dany projekt zakończył się sukcesem. Pamiętaj, że tak samo możemy uczyć się i wyciągać wnioski z porażek, jak i z sukcesów. Dodatkowo jak wiemy, że coś działa, to jest to dla nas sygnał, że dany obszar powinniśmy wystandaryzować, aby działało zawsze. 

6. Działaj w oparciu o wartości

Dla ludzi w pracy ważna jest transparentność. Każdy lepiej się czuje i lepiej się mu pracuje, jeśli zna zasady, w oparciu o które może funkcjonować. Zasady te bardzo często stają się elementem kultury organizacji. Warto jest je definiować i wprowadzać w życie poprzez odwoływanie się do nich w spornych lub trudnych sytuacjach. Należy pamiętać, że wiele badań dowiodło, że firmy działające w oparciu o wartości osiąga lepsze rezultaty niż te firmy, które wartości nie mają zdefiniowanych i nie działają oparciu o nie na co dzień.

7. Bądź otwarty na naukę i ciągłe doskonalenie

Świat zmienia się tak szybko, że to czego się nauczyliśmy dzisiaj, jutro jest już niewystarczające. Wpisz ciągłą naukę w DNA swojej organizacji i nigdy nie przestawaj się uczyć. 

Często spotykamy się z podejściem: „ja już byłem na szkoleniu z zarządzania projektami, wiec nie muszę iść kolejny raz”. Takie podejście powoduje, że się cofamy, gdyż każdego roku pojawiają się nowe metodyki całkowicie inne od poprzednich. Prezentowane są coraz to nowe narzędzia i rozwiązania technologiczne, więc uczyć trzeba się całe życie. 

→ Prowadzenie zespołu przez zmianę to sprawdzian lidera - zobacz na co uważać przy zarządzaniu zmianą.

8. Działaj ewolucyjnie, nie rewolucyjnie

Każdy uczy się we własnym tempie i ma inną adaptację do zmiany. Dlatego zmiany powinny być zawsze dostosowane do organizacji i ludzi, którzy w niej pracują. Ważne jest, aby przy ich wprowadzaniu być cierpliwym i nie oczekiwać natychmiastowych rezultatów.

9. Zdefiniuj z zespołem cele

Ludziom zawsze jest łatwiej osiągnąć sukces kiedy wiedzą, dokąd zmierzają i gdy mogą poznać efekt.

Prawidłowo zdefiniowane cele pozwalają z jednej strony pokazać ludziom czego konkretnie od nich oczekujemy, ale i przedstawić im wizję tego, dokąd zmierza organizacja. Czują się oni wtedy bardziej podmiotowo, gdyż rozumieją jak ich praca wpływa na całą firmę i wiedzą, dokąd ich firma zmierza. 

→ Poszerz swoją wiedzę szkoleniem z zarządzania przez cele

→ Rozpoznawanie i rozwiązywanie napięć to zadanie lidera - zobacz rodzaje konfliktów w organizacji i jak je rozwiązać.

10. Otaczaj się mądrzejszymi od siebie

Często liderzy boją się osób bardziej doświadczonych lub mających więcej do powiedzenia niż oni sami. Dobry lider potrafi wykorzystać potencjał ludzi mających więcej doświadczenia, charyzmy czy wiedzy do tego, aby organizacja działała sprawniej i do tego, aby budować własny autorytet.

→ Kroki 5 i 9 opierają się na standaryzacji i celach - warto połączyć je z cyklem PDCA oraz doborem wskaźników KPI, które pokazują, czy zmiana faktycznie działa.

Dlaczego te kroki działają?

Łączy je jedno: przenoszą ciężar z osoby lidera na system i ludzi. Lider, który sam rozwiązuje wszystkie problemy, staje się wąskim gardłem organizacji. 

Lider, który uczy zespół diagnozować przyczyny, definiować cele i standaryzować to, co działa - buduje firmę zdolną do samodzielnego doskonalenia. To dokładnie ta sama logika, która stoi za filozofią kaizen: małe, codzienne usprawnienia robione przez wszystkich, a nie wielkie akcje jednej osoby.

Przywództwo a wyniki organizacji

Styl przywództwa nie jest kwestią „miękką" - przekłada się na twarde rezultaty. Zespół, który ufa liderowi, sam zgłasza problemy i pomysły, zamiast je ukrywać. Ludzie, którzy rozumieją cele, pracują z większym zaangażowaniem. Organizacja, w której talenty się rozwijają, rzadziej traci najlepszych pracowników.

Dlatego rozwój liderów najlepiej działa nie jako pojedyncze szkolenie, lecz jako element szerszej zmiany kultury - w której nowy sposób pracy staje się standardem, a nie jednorazowym zrywem.

→ Jeśli chcesz, by liderskie zachowania stały się normą w całej organizacji, zobacz, na czym polega transformacja Lean - to ona buduje kulturę ciągłego doskonalenia opartą na ludziach.